Amsterdam eert Anne Frank

Een blijvende herinnering aan een jong meisje

Anne Frank was dertien jaar toen ze onderdook in het Achterhuis, waar ze met haar ouders woonde van 6 juli 1942 tot 4 augustus 1944, toen de familie door de Grüne Polizei en Nederlandse agenten werd gearresteerd. Ze overleed in Bergen-Belsen, waarschijnlijk aan de gevolgen van vlektyphus. Na het verraad bleef Anne’s dagboek achter in het Achterhuis. Otto Frank, haar vader, redigeerde de teksten en publiceerde het boek in 1947 onder de titel 'Het Achterhuis.'

Tip: Anne Frak-wandeling met gids

Maak een wandeling met een gids door de Joodse buurt in Amsterdam. Je hoort het verhaal van de stad in Tweede Wereldoorlog en komt langs het standbeeld van de Dokwerker, de Portugese synagoge en het Auschwitzmonument. Je ziet plekken waar het verzet geheime schuilplaatsen voor gezinnen zoals de familie Frank.

Boek hier de Anne Frank-wandeling door de Joodse wijk

Het beeldje op de Westermarkt

Waar staat het monument?

Het beeld uit 1975 staat vlak bij de Westerkerk, midden in Amsterdam, vlakbij het onderduikadres van de familie Frank op de hoek van de Prinsengracht en de Westermarkt. Dit bronzen beeldje toont Anne Frank met haar handen op haar rug, terwijl ze omhoog kijkt, precies zoals we haar kennen uit haar dagboeken.

Het verhaal achter het kunstwerk

De toenmalige burgemeester, Wim Polak, zelf van Joodse afkomst, onthulde dit beeldje. De beeldhouwer Mari Andriessen was in de oorlog actief in het verzet en herdenkt met dit kunstwerk niet alleen Anne, maar ook alle slachtoffers van de Jodenvervolging. Het staat op een kleine verhoging met alleen haar naam op een plaquette, een bewuste, sobere keuze.

Een stille plek van herinnering

Nog altijd leggen bezoekers uit de hele wereld bloemen bij dit beeldje. Vooral schoolklassen die het Anne Frank Huis bezoeken, komen hier hun eer bewijzen. Het is een plek die weinig uitleg nodig heeft.

Het beeldje op het Merwedeplein: waar Anne’s verhaal begon

Het vroegere woonhuis van de familie Frank

Het tweede beeldje van Anne Frank staat in een klein park tegenover Merwedeplein 37, het adres waar de familie Frank vanaf 1933 woonde, kort na hun vlucht uit Duitsland. Anne was toen vier jaar oud. Ze verlieten dit appartement op 8 juli 1942 om onder te duiken aan de Prinsengracht, in het zakenpand van Otto Frank, nu het Anne Frank Huis.

Jet Schepp en haar interpretatie van Anne

Het beeld van Jet Schepp toont Anne Frank op weg naar dat onderduikadres. Ze draagt meerdere lagen kleding, heeft een tas in haar hand en een schooltas onder haar arm. De kunstenares wilde uitbeelden hoe een jong meisje op weg gaat zonder te weten of ze ooit terug zal keren. Job Cohen onthulde in 2005 dit beeldje aanwezig waren ook enkele van Anne’s vroegere klasgenoten.

De omgeving van het Merwedeplein vandaag

Bij het beeld staat een plaquette met de tekst: 'Anne Frank woonde hier van 1933 tot 1942'. In de buurt groeit een jonge kastanjeboom, afkomstig van de boom die Anne vanuit het Achterhuis zag. De plek is een gewoon plekje in Amsterdam waar kinderen spelen en buurtbewoners wandelen. Er is niets plechtigs en juist dat maakt het bijzonder.

Een fragment uit het dagboek van Anne Frank

Op woensdag 8 juli 1942 schreef Anne in haar dagboek:  “We kleedden ons alle vier zo dik aan alsof we in een ijskast zouden moeten overnachten. Ik had twee hemdjes aan, drie broeken, een jurk daarover, rok, jasje, zomerjas, twee paar kousen, dichte schoenen, muts, sjaal en nog meer aan. Ik stikte thuis al, maar daar vroeg niemand naar.”

Wie beide beelden bezoekt, kan de weg volgen die haar leven in Amsterdam markeert, van het Merwedeplein naar de Prinsengracht. Het is geen grote afstand, maar het verschil tussen een gewoon leven en een onderduikbestaan is er tastbaar.

Tussen stad en geschiedenis

De twee beeldjes laten zien hoe dicht geschiedenis soms bij het alledaagse ligt. Tussen woonhuizen, fietsen en toeristen staan twee meisjes van brons, twee heel gewone meisjes, die eenvoudig aanwezig zijn. Ze vragen geen aandacht; ze herinneren alleen aan wat ooit gebeurde, midden in de stad.


Dit is deel 2 in een serie over Anne Frank
Deel 1: Waar Anne Frank haar dagboek schreef
Deel 2: Amsterdam eert Anne Frank
Deel 3: Westerkerk en het carillion